يادداشت‌ها و توضيحات

شمارهٴ (۱_۱٠)

۱_ عرف قميصى ‹بند ٤›

اين اصطلاح مربوط به داستان يوسف است که در قرآن مجيد و کتاب عهد قديم از آن ياد شده. در اين داستان برادران يوسف پيراهن او را نزد پدرشان، يعقوب، می‌آورند. بوی اين پيراهن سبب می‌گردد که يعقوب از فرزند عزيز و گمشده‌اش نشانی بيابد. اصطلاح عرف قميص در آثار امری بسيار به کار برده شده و مقصد از آن شناسائی مظهر حقّ و ظهور اوست.
 جمال اقدس ابهی در لوحی خود را يوسف الرّحمن توصيف فرموده‌اند که غافلان حضرتش را به ثمن بخس، يعنی بهای ناچيز، فروختند. حضرت نقطه اولی در کتاب ﴿قيّوم الاسماء﴾ جمال قدم را يوسف الحقّ معرّفی و صدماتی را که به دست برادر خائن بر هيکل اطهرش وارد می‌آيد پيش‌بينی فرموده‌اند (يادداشت شماره ۱٩٠). حضرت ولىّ امراللّه نيز به حقد و حسد شديدی که عظمت مقام حضرت عبدالبهاء در وجود برادر بی وفای خود، ميرزا محمّد علی، ناقض اکبر، برانگيخته بود اشاره نموده و آن را با بغض و حسد فوق العاده‌ای که کمالات عاليه يوسف در قلوب برادرانش احداث کرده بود مقايسه فرموده‌اند. ١٠٤

۲_ انّا ... فتحنا ختم الرّحيق المختوم باصابع القدرة و الاقتدار ‹بند ٥›

حرمت استعمال خمر و ساير مشروبات الکلی در کتاب مستطاب اقدس نازل گرديده (يادداشتهای شماره ۱٤٤ و۱٧٠).
 کلمه رحيق (شراب ناب) اشاره به نيروئی است که نشئه معنوی می‌بخشد و انبعاثات روحانی ايجاد می‌کند. اين اصطلاح در آثار جمال اقدس ابهی و در انجيل و قرآن و روايات قديم هندی به کار برده شده است.
 مثلاً در قرآن کريم چنين نازل گشته انّ الابرار ... يسقون من رحيق مختوم. جمال قدم در آثار گهربار خويش می‌فرمايند مقصد از رحيق مختوم ظهور مبارک است که روائح قدس مکنونه‌اش بر جميع ممکنات مبذول گشته است. همچنين می‌فرمايند ختم اناء مسک احديّه را حضرتش به يد قدرت مفتوح و حقايق معنويّه مستوره را مکشوف و شاربين را به مشاهده انوار توحيد فائز و به عرفان مقصد اصلی کتب آسمانی نائل فرموده‌اند.
جمال مبارک در مناجاتی برای مؤمنين رحيق رحمت طلبيده می‌فرمايند: فارزقهم يا الهی رحيق رحمتک ليجعلهم غافلين عن دونک و قائمين علی امرک و مستقيمين علی حبّک. ١٠٥

۳_ قد كتب عليكم الصّلوة ‹بند ٦›

در لسان عربی کلمات مختلف برای دعا وجود دارد. امّا صلات (نماز) که در کتاب مستطاب اقدس منصوص و انجامش بر مؤمنين فرض گرديده نمازی است که بايد در اوقات معيّن شبانه روز تلاوت شود. جمال اقدس ابهی می‌فرمايند: برای صوم و صلات عند اللّه مقامی است عظيم (سؤال و جواب، فقره ٩۳). حضرت مولی الوری می‌فرمايند: نماز سبب خضوع و خشوع و توجّه و تبتّل الی اللّه است. انسان در صلات با خدا مناجات کند و تقرّب جويد و با معشوق حقيقی خويش گفتگو نمايد. به واسطه صلات مقامات روحانی حاصل گردد. نماز مذکور در آيه فوق (يادداشت شماره ٩) با نزول سه صلاتی که جمال قدم بعداً نازل فرمودند منسوخ گرديد (سؤال و جواب، فقره ٦۳). صورت سه نماز مذکور که در بين ياران معمول است با دستور العمل مربوط به روش اداء آنها، در اين مجلّد تحت عنوان ﴿ملحقات کتاب اقدس﴾ درج گرديده. توضيحات مربوط به اين سه نماز در چند فقره از رساله ﴿سؤال و جواب﴾ بيان گرديده. جمال مبارک افراد را در اداء هر يک از اين سه نماز مختار فرموده‌اند (سؤال و جواب فقره ٦٥). توضيحات ديگر مربوط به فريضه صلات در فقرات ٦٦، ٦٧، ۸۱ و ۸۲ مندرج است. ١٠٦
خصوصيات حکم صلات در جزوه ﴿تلخيص و تدوين حدود و احکام﴾ که در اين مجلّد درج گرديده، در قسمت د، ١_١ تا ١٧_١ خلاصه شده است.

٤_ تسع ركعات ‹بند ٦›

رکعت مجموعه‌ای است از آيات صلات که تلاوتش با رکوع و سجود و ديگر اعمال توأم است. صلاتی را که جمال اقدس ابهی بدايتاً نازل فرمودند شامل نه رکعت بوده است. نصّ اين صلات مفقود گشته و لذا طرز انجام آن معلوم نيست (يادداشت شماره ٩).
در لوحی حضرت عبدالبهاء در باره سه نمازی که در بين احبّاء معمول است می‌فرمايند: انّ فی کلّ کلمة و حرکة من الصّلوة لاشارات و حکمة و اسرار تعجز البشر عن ادراکها و لا تسع المکاتيب و الاوراق.
طبق بيان حضرت ولىّ امراللّه چند دستور ساده‌ای را که جمال قدم برای تلاوت بعضی از ادعيه معيّنه نازل فرموده‌اند نه تنها اهميت روحانی دارد، بلکه انسان را در حصر توجّه در احيان دعا و تفکّر و تأمّل در آيات مبارکه ياری می‌نمايد.

٥_ حين الزّوال و فى البكور و الاصال ‹بند ٦› ١٠٧

جمال مبارک در تعريف کلمات بکور، زوال و آصال که برای اوقات برگزاری صلات وسطی معيّن شده می‌فرمايند که اين اوقات مقارن است با حين اشراق الشّمس و الزّوال و الغروب (سؤال و جواب، فقره ۸۳). سپس توضيح می‌فرمايند که مهلت صلات صبح الی زوال و من الزّوال الی الغروب و من الغروب الی ساعتين است. مضافاً حضرت عبدالبهاء تبيين می‌فرمايند که موعد صلات صبح از طلوع فجر است.
تعريف کلمه زوال که من الزّوال الی الغروب ذکر شده راجع به هر دو صلات صغير (شهادت حين زوال) و صلات وسطی می‌باشد.

٦_ و عفونا عدّة اخرى ‹بند ٦›

تعداد رکعات نماز در دور بيان و همچنين در اسلام بيش از نُه رکعتی است که در کتاب اقدس تعيين گشته (يادداشت شماره ٤). حضرت نقطه اولی در کتاب مبارک بيان برای صلات نوزده رکعت معيّن فرموده بودند که بايد در بيست و چهار ساعت يکبار ادا شود (از ظهر يک روز تا ظهر روز بعد). صلات اسلامی در هر روز پنج مرتبه ادا می‌شود، يعنی طلوع فجر، ظهر، بعد از ظهر، غروب و شام. گرچه تعداد رکعات به نسبت اوقات نماز تغيير می‌يابد، مجموعاً در طول روز هفده رکعت است. ١٠۸

٧_ اذا اردتم الصّلوة ولّوا وجوهكم شطرى الاقدس المقام المقدّس الّذى جعله الله ... مقبل اهل مدآئن البقآء ‹بند ٦›

مقبل، يعنی محلّی که نمازگزار به طرف آن توجّه می‌‌کند، که قبله ناميده می‌‌شود. مفهوم قبله در اديان گذشته نيز موجود بوده است. قبله در ايّام پيشين اورشليم بود. حضرت رسول اکرم آن را تغيير داده مکّه را قبله قرار فرمودند. دستور حضرت اعلی در کتاب بيان عربی در مورد قبله چنين است:
انّما القبلة من يظهره اللّه متی ينقلب تنقلب الی ان يستقرّ.
مضمون اين فقره را جمال اقدس ابهی در کتاب مستطاب اقدس (بند ١٣٧) نقل و تأييد فرموده‌اند. همچنين در باره توجّه به قبله می‌‌فرمايند: در صلات حکم قبله ثابت (سؤال و جواب، فقرات ۱٤ و ٦٧)، ولی در مورد ساير ادعيه و اذکار افراد مختارند بهر سمتی که بخواهند توجّه نمايند.

۸_ و عند غروب شمس الحقيقة و التّبيان المقرّ الّذى قدّرناه لكم ‹بند ٦›

جمال قدم مقرّر فرموده‌اند که پس از صعود آن حضرت قبله اهل ١٠٩ بهاء محلّ استقرار عرش مطهّر است. حضرت عبدالبهاء اين مقام مقدّس يعنی روضه مبارکه را که در بهجی (عکّا) واقع است "مرقد منوّر" و "مطاف ملأ اعلی" توصيف فرموده‌اند. در توقيعی که حسب الامر حضرت ولىّ امراللّه صادر گشته در اهميت روحانی توجّه به قبله مثال ذيل را بيان فرموده‌اند:
همان طور که گياه جهت حيات و رشد خود به طرف نور آفتاب متمايل است، ما هم در احيان دعا و مناجات قلوبمان را به مظهر الهی، جمال اقدس ابهی متوجّه می‌‌سازيم ... و توجّه ظاهری ... به تربت مقدّسش را در عالم خاک رمزی از توجّه باطنی خود می‌‌شماريم. (ترجمه)

٩_ قد فصّلنا الصّلوة فى ورقة اخرى ‹بند ۸›

اصل صلات نه رکعتی را جمال مبارک نظر به حکمت در لوحی مجزّا نازل فرمودند (سؤال و جواب، فقره ٦۳). متن اين صلات در زمان حيات عنصری هيکل اقدس به مؤمنين ارسال نشد و سه نمازی که اکنون مورد استفاده احبّاء است جايگزين آن گرديد. اندکی بعد از صعود جمال اقدس ابهی، ميرزا محمّد علی، ناقض اکبر متن صلات نُه رکعتی و تعدادی از الواح ديگر را به سرقت برد. ١١٠

١٠_ صلوة الميّت ‹بند ۸›

صلات ميّت تنها نمازی است که بطور جماعت برگزار می‌‌شود (به ﴿ملحقات کتاب مستطاب اقدس﴾ مراجعه شود). طرز اداء اين صلات آن است که حضّار ساکت می‌‌ايستند و يکی از احبّاء آن را تلاوت می‌‌کند (يادداشت شماره ۱٩). به موجب بيان جمال مبارک صلات ميّت ... مخصوص کبار است (سؤال و جواب، فقره ٧٠) و وقت اداء صلات قبل از دفن ميّت است و توجّه به قبله در موقع تلاوت اين نماز لازم نيست (سؤال و جواب، فقره ۸٥). جزئيّات ديگر مربوط به صلات ميّت در جزوه ﴿تلخيص و تدوين حدود و احکام﴾، قسمت د ،١٣_١ تا ١٤_١ خلاصه شده است.