يادداشت‌ها و توضيحات

شمارهٴ (۲۱_۳٠)

۲۱_ و لكم و لهنّ فى الاسفار اذا نزلتم ١١٧ و استرحتم المقام الامن مكان كلّ صلوة سجدة واحدة ‹بند ١٤›

معافيت از صلات در مواقعی است که ناامنی به حدّی باشد که اداء صلات را برای نمازگزار غير ممکن سازد. اين معافيت هم در سفر و هم در حضر قابل اجرا است و باعث می‌‌شود تا قضای نمازهائی که به خاطر عدم امنيت فوت شده به جا آورده شود. جمال مبارک تصريح فرموده‌اند که در سفر اگر موقع امن باشد صلات ساقط نه (سؤال و جواب، فقره ٥۸).
فقرات ۲۱، ٥۸، ٥٩، ٦٠ و ٦۱ رساله ﴿سؤال و جواب﴾ اين موضوع را مبسوطاً بيان می‌‌کند.

۲۲_ و بعد اتمام السّجود لكم و لهنّ ان تقعدوا على هيكل التّوحيد ‹بند ۱٤›

مراد از هيکل التّوحيد چهار زانو نشستن است.

۲۳_ قل قد جعل الله مفتاح الكنز حبّى المكنون ‹بند ۱٥›

در اسلام حديثی است مشهور در باره خدا و خلق موجودات از اين قرار: ١١۸
کنت کنزاً مخفيّاً فاحببت ان اعرف فخلقت الخلق لکی اعرف.
در بعضی از آثار مبارکه به اين حديث اشاره شده. مثلاً جمال مبارک در يکی از مناجاتها می‌‌فرمايند:
سبحانک اللّهمّ يا الهی اشهد انّک انت کنت کنزاً مکنوناً فی غيب ذاتيّتک و رمزاً مخزوناً فی کينونتک فلمّا اردت ان تعرف فخلقت العالم الاکبر و الاصغر و اخترت منهما الانسان و جعلته حاکياً عنهما يا ربّنا الرّحمن و اقمته مقام نفسک بين ملأ الامکان و جعلته مطلع اسرارک و مشرق وحيک و الهامک و مظهر اسمائک و صفاتک الّذی به زيّنت ديباج کتاب الابداع يا مالک الاختراع (﴿مناجات﴾، فقره ٣٨).
همچنين در کلمات مکنونه می‌‌فرمايند:
يا ابن الانسان احببت خلقک فخلقتک فاحببنی کی اذکرک و فی روح الحياة اثبّتک.
حضرت مولی الوری در تفسير حديث فوق می‌‌فرمايند:
ای سالک سبيل محبوب، بدان اصل مقصود در اين حديث قدسی ذکر مراتب ظهور و بطون است در اعراش حقيقت که مشارق عزّ هويّتند. مثلاً قبل از اشتعال و ١١٩ ظهور، نار احديّه بنفسها لنفسها در هويّت غيب مظاهر کلّيه است. آن مقام کنز مخفی است و چون آن شجره مبارکه بنفسها لنفسها مشتعل گردد و آن نار موقده ربّانيه بذاتها لذاتها برافروزد آن مقام "فاحببت ان اعرف" است و چون از مشرق ابداع به جميع اسماء و صفات نامتناهيه الهيّه بر امکان و لامکان مشرق گردد آن مقام ظهور خلق بديع و صنع جديد است که مقام "فخلقت الخلق" است و چون نفوس مقدّسه حجبات کلّ عوالم و سبحات کلّ مراتب را خرق نمايند و به مقام مشاهده و لقاء فايز شوند در آن وقت علّت خلق ممکنات که عرفان حقّ است مشهود گردد.

۲٤_ يا قلم الاعلى ‹بند ۱٦›

مقصود از قلم اعلی که در آثار مبارکه به آن اشاره شده نفس جمال قدم است. اين اصطلاح معرّف شأن آن حضرت در نزول آيات است.

۲٥_ قد كتبنا عليكم الصّيام ايّاماً معدودات ‹بند ۱٦›

صوم و صلات دو رکن از ارکان شريعت اللّه است. جمال اقدس ابهی ١۲٠ در يکی از آثار مبارکه می‌‌فرمايند که احکام صلات و صوم را جهت تقرّب مؤمنين به بارگاه الهی نازل فرموده‌اند.
حضرت ولىّ امراللّه در مورد ماه صيام که در آن از طلوع تا غروب آفتاب بايد از اکل و شرب امساک نمود چنين می‌‌فرمايند:
ايّام صيام...اساساً دوره‌ای است برای تفکّر و دعا و تجديد قوای روحانی، دوره‌ای که شخص مؤمن بايد بکوشد تا صفای باطن که لازمه حيات معنوی است در او حاصل شود و نيروهای روحانی را که در ذاتش نهفته است قوّت و طراوت بخشد. بنا بر اين حقيقت و مقصد صيام اصولاً امری است روحانی. صوم رمزی است از کفّ نفس و تذکاری است برای اجتناب از هواهای نفسانی و شهوانی. (ترجمه)
صوم بر همه افراد اهل بهاء از پانزده تا هفتاد سالگی فرض است. خلاصه‌ای از جزئيّات مربوط به حکم صوم و معافيت افراد در جزوه ﴿تلخيص و تدوين حدود و احکام﴾، قسمت د، ١_٢ تا ٦_٢ مندرج است. برای مطالعه در باره معافيت از صوم به يادداشت‌های شماره ۱٤، ۲٠، ۳٠ و ۳۱ مراجعه شود.
ايّام نوزده روزه صيام مقارن است با شهرالعلاء از تقويم بديع که معمولاً مصادف است با دوم الی بيستم ماه مارس. شهرالعلاء ١۲١ بلا فاصله بعد از ايّام هاء شروع مى‌‌شود (يادداشت‌های شماره ۲٧ و ۱٤٧) و خاتمه‌اش آغاز عيد نوروز است (يادداشت شماره ۲٦).

۲٦_ وجعلنا النّيروز عيداً لكم بعد اكمالها ‹بند ۱٦›

حضرت نقطه اولی تقويم جديدی وضع فرموده اند که به تقويم بديع يا تقويم بهائی معروف شده است (يادداشت‌های شماره ۲٧ و ۱٤٧). طبق اين تقويم طول يک روز عبارت از فاصله زمانی بين غروب يک يوم است تا غروب يوم بعد. در کتاب مبارک بيان حضرت اعلی شهرالعلاء را به شهر صيام تخصيص داده و خاتمه‌اش را نوروز مقرّر داشته و آن را يوم اللّه ناميده‌اند. حضرت بهاءاللّه اين تقويم را تأييد و نوروز را از اعياد امری محسوب فرموده‌اند.
نوروز روز اول سال نو و مقارن است با اعتدال ربيعی در نيم کره شمالی. اين روز معمولاً با ٢١ ماه مارس مصادف می‌‌شود. جمال مبارک می‌‌فرمايند که عيد نوروز همان يومی است که در آن آفتاب به برج حمل تحويل می‌‌گردد (يعنی اعتدال ربيعی)، حتّی اگر اين تحويل يک دقيقه به غروب مانده صورت گيرد (سؤال و جواب، فقره ۳٥). با توجّه به زمان تحويل آفتاب، روز نوروز ممکن است با ٢٠، ٢١ يا ٢٢ ماه مارس مقارن گردد.
جمال اقدس ابهی تفاصيل بسياری از احکام را به تشريع بيت العدل ١۲۲ اعظم موکول فرموده‌اند. جزئيّات مربوط به تقويم بهائی از جمله مطالبی است که بيت العدل اعظم بايد در باره آن تصميم بگيرند. حضرت ولىّ امراللّه می‌‌فرمايند که برای تعيين دقيق وقت نوروز بايد نقطه مشخّصی روی کره زمين در نظر گرفته شود و وقت تحويل سال در آن نقطه ميزان بدايت سال نو در سراسر عالم قرار گيرد. انتخاب اين نقطه را منوط به تصميم بيت العدل اعظم فرموده‌اند.

۲٧_ و اجعلوا الايّام الزّآئدة عن الشّهور قبل شهر الصّيام ‹بند ۱٦›

اساس تقويم بديع سال شمسی است که ٣٦٥ روز و ٥ ساعت و تقريباً ٥٠ دقيقه است. تقويم بديع شامل نوزده ماه نوزده روزه است که جمعاً ٣٦١ روز می‌‌شود. چهار روز باقی مانده که در سالهای کبيسه پنج روز می‌‌گردد، ايّام هاء است. حضرت نقطه اولی موقع ايّام هاء را در تقويم صريحاً معيّن نفرمودند. حضرت بهاءاللّه در کتاب مستطاب اقدس آن ايّام زائده را بلا فاصله قبل از شهرالعلاء که شهر صيام است قرار داده‌اند. برای اطّلاع بيشتر به کتاب ﴿عالم بهائی﴾، مجلّد هجدهم، قسمت تقويم بهائی مراجعه شود. ١۲۳

۲۸_ انّا جعلناها مظاهر الهآء ‹بند ۱٦›

ايّام زائده در تقويم که به ايّام هاء معروف است امتيازش در اين است که مظاهر حرف "هاء" می‌‌باشد. ارزش عددی حرف "هاء" به حساب ابجد پنج است که با حدّ اعلای ايّام زائده مطابق است. در آثار مبارکه حرف "هاء" مبيّن معانی روحانی متعدّدی است و از جمله رمزی از هويّت الهيّه می‌‌باشد.

۲٩_ و اذا تمّت ايّام الاعطآء قبل الامساك ‹بند ۱٦›

جمال اقدس ابهی به پيروان خود امر فرموده‌اند که ايّام هاء را با وجد و سرور به برگزاری ضيافات و انفاق به فقرا اختصاص دهند. حضرت ولىّ امراللّه می‌‌فرمايند که ايّام هاء مخصوص مهمان نوازی و اعطاء هدايا و غيره می‌‌باشد.

۳٠_ ليس على المسافر... من حرج ‹بند ۱٦›

حضرت بهاءاللّه حدّ اقلّ مدّت سفر را که مشمول معافيت از صوم می‌‌شود معيّن فرموده اند (سؤال و جواب، فقرات ۲۲ و ٧٥). جزئيّات اين حکم در جزوه ﴿تلخيص و تدوين حدود و احکام﴾، قسمت د، ١_١_٥_٢ تا ٥_١_٥_٢ خلاصه شده.
بر حسب بيان حضرت ولىّ امراللّه مسافرين گر چه از فريضه صوم ١۲٤ معافند، ولی مختارند که اگر بخواهند صائم گردند. و اين معافيت شامل تمام طول مدت سفر است، نه فقط ساعاتی که شخص مسافر در قطار راه آهن يا اتومبيل و غيره می‌‌گذراند.